सौ. आशा कांबळे, टपरी, पथारी, हातगाडी पंचायत, महाराष्ट्र घरकाम महिला सभा, अध्यक्षा
आशा कांबळे या घरकाम करणाऱ्या महिलांच्या हक्कांसाठी झटणाऱ्या आघाडीच्या नेत्यांपैकी एक आहेत. त्या घरकाम महिला सभा या संघटनेच्या अध्यक्षा असून, धुणी-भांडी, स्वयंपाक व इतर घरगुती कामे करणाऱ्या महिलांच्या न्याय्य मागण्यांसाठी त्यांनी अनेक आंदोलने केली आहेत. गेल्या अनेक वर्षांपासून या महिला अत्यंत कमी पगारावर दिवसभर कष्ट करत आहेत. काहींना महिन्याला अवघे अडीचशे ते तीनशे रुपये मिळतात, जे आजच्या महागाईच्या काळात अत्यंत तुटपुंजे आहेत. यामुळे या महिलांचा किमान पगार चारशे रुपये करण्यात यावा, अशी मागणी कांबळे यांनी केली आहे. यासाठीच त्यांनी आणि त्यांच्या सहकाऱ्यांनी काम बंद आंदोलन करून घरमालक व शासनाचे लक्ष वेधले.
महिलांच्या सणासुदीच्या हक्कांसाठीही आशा कांबळे सातत्याने लढा देत आहेत. दिवाळी, दसरा यांसारख्या सणांमध्ये कामगार महिलांना बोनस मिळावा, तसेच पगारी सुटी द्यावी, यासाठी त्यांनी डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर चौकात आंदोलन केले. सरकारने नुकतेच घरेलू कामगार विधेयक मंजूर केले आहे, मात्र त्याची अंमलबजावणी होत नाही, याकडेही त्यांनी लक्ष वेधले. घरकाम करणाऱ्या महिलांनी आता घरकाम मंडळांतर्गत नोंदणी करून घ्यावी, जेणेकरून त्यांना कायद्याने दिलेले संरक्षण आणि सुविधांचा लाभ मिळेल, असेही त्यांनी सांगितले.
फक्त घरकाम करणाऱ्या महिलांसाठीच नव्हे, तर महिलांच्या आर्थिक सक्षमीकरणासाठीही आशा कांबळे पुढे सरसावल्या आहेत. त्यांनी कष्टकरी कामगार पंचायत आणि महाराष्ट्र रिक्षा पंचायत यांच्या सहकार्याने शंभर महिलांना रिक्षाचालक बनवण्याचा उपक्रम हाती घेतला. सावित्रीबाई फुले जयंतीच्या दिवशी या महिलांना परमिट आणि नवीन रिक्षांचे वाटप करण्यात आले. महिलांनी स्वयंरोजगाराच्या दिशेने पाऊल टाकावे, त्यांना स्वावलंबी बनण्यासाठी संधी मिळावी, यासाठी त्यांनी विशेष प्रयत्न केले. आरटीओ कार्यालयातून लायसन्स, परमिट आणि प्रशिक्षण घेण्याची संपूर्ण जबाबदारीही त्यांनी घेतली. हा उपक्रम विशेषतः एकट्या राहणाऱ्या, घटस्फोटित किंवा पतीच्या मृत्यूनंतर उदरनिर्वाहाची जबाबदारी सांभाळणाऱ्या महिलांसाठी उपयुक्त ठरला.
त्यांच्या नेतृत्वाखाली झालेल्या आंदोलने आणि चळवळींमध्ये शेकडो महिला सहभागी झाल्या. दिघी, भोसरी, आकुर्डी, सांगवी, काळेवाडी यांसारख्या ठिकाणच्या महिला त्यांच्यासोबत उभ्या राहिल्या. धुणी-भांडी करणाऱ्या महिलांसाठी आठवड्यातून एक दिवस सुटी, दिवाळीनिमित्त चार दिवसांची पगारी सुटी, तसेच घरमालकांनी विशेष कामासाठी अतिरिक्त पैसे द्यावेत, यांसाठी त्यांनी आवाज उठवला. जर शासन आणि संबंधित यंत्रणांनी महिलांच्या या मागण्यांकडे लक्ष दिले नाही, तर मोठे आंदोलन छेडण्याचा इशाराही त्यांनी दिला.
आशा कांबळे यांनी केवळ घरकामगार महिलांसाठीच नव्हे, तर इतर मजूर महिलांसाठीही लढा दिला आहे. त्यांचा उद्देश हा केवळ वेतनवाढ आणि बोनस मिळवणे नाही, तर या महिलांना समाजात योग्य मानाचे स्थान मिळावे, त्यांच्या श्रमाचा सन्मान व्हावा, यासाठी त्यांचे सातत्याने प्रयत्न सुरू आहेत. त्यांच्या कार्यामुळे अनेक महिला सशक्त होत आहेत आणि न्याय्य हक्कांसाठी पुढे येत आहेत.
🖋️संपादक – सुवर्णा गवारे🖋️
